Het ministerie van Defensie onderzoekt welke spoorvervoerders in staat zijn om militair materieel door heel Europa te vervoeren. Hiervoor is een marktconsultatie gestart. Het gaat om grensoverschrijdend vervoer voor oefeningen en inzet in NAVO- en EU-verband, waaronder containers, brandstof, munitie en zwaar rollend materieel. Met de marktconsultatie wil Defensie meer inzicht krijgen in het aantal partijen dat dergelijke transporten kan uitvoeren en de capaciteit die binnen de Europese spoormarkt beschikbaar is. De uitvraag is daarmee een voorbereidende stap voor een toekomstige aanbesteding.

Containers en zwaar militair materieel

De vervoersvraag bestaat uit verschillende soorten militaire lading. Het gaat onder meer om containers met militaire uitrusting, bouw- en geniemateriaal en tankcontainers met brandstof. Daarnaast moeten vervoerders operationeel in staat zijn om munitie te vervoeren wanneer Defensie daar opdracht toe geeft.

Een tweede belangrijke categorie is rollend materieel, zoals militaire wiel- en rupsvoertuigen. Een groot deel daarvan valt buiten het reguliere laadprofiel. Dat stelt extra eisen aan materieel, routeplanning, beschikbare infrastructuur en de afstemming tussen infrastructuurbeheerders en vervoerders.

In de onderliggende stukken wordt uitgegaan van een indicatieve omvang van circa 150 treinen per jaar, waarvan ongeveer 90 procent vervoer buiten profiel betreft.

Grensoverschrijdende operatie centraal

De geografische scope is breed. Defensie noemt onder andere Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Polen, de Baltische Staten, Roemenië, Tsjechië, Slowakije, Griekenland en Zweden. Ook vervoer naar andere Europese landen moet mogelijk zijn.

Daarmee draait de opdracht nadrukkelijk om meer dan tractie binnen één land. Juist het organiseren van grensoverschrijdende spoortransporten, inclusief verschillende nationale voorschriften, beschikbare locomotieven, personeel en bijzonder vervoer, vormt een belangrijk onderdeel van de gevraagde dienstverlening.

Defensie wil daarom weten welke leveranciers in staat zijn dit vervoer op vergelijkbare schaal en kwaliteit uit te voeren als de huidige dienstverlener. ProRail vermeldt in zijn jaarverslag over 2025 dat Defensie voor militair spoorvervoer gebruikmaakt van Deutsche Bahn.

Grotere rol voor civiele logistieke sector

De marktconsultatie past binnen een bredere ontwikkeling waarbij Defensie nadrukkelijker samenwerking zoekt met de civiele transport- en logistieke sector. Binnen het zogenoemde Ecosysteem Logistiek hanteert Defensie daarbij het uitgangspunt: civiel waar het kan, militair waar het moet.

Eerder werden vanuit dit programma al marktpartijen gezocht voor onder andere wegtransport en overslag. Defensie wil daarmee voldoende logistieke capaciteit beschikbaar hebben voor oefeningen en reguliere inzet, maar ook wanneer in Europa op grotere schaal militaire verplaatsingen nodig zijn.

Voor het spoor komt daar een tweede ontwikkeling bij. De overheid werkt aan mogelijkheden om urgente militaire transporten prioriteit te geven wanneer onvoldoende spoorcapaciteit beschikbaar is. Ook worden knelpunten in de infrastructuur onderzocht en wordt gekeken naar aanpassingen die militaire mobiliteit kunnen ondersteunen.

Van aandacht voor militaire mobiliteit naar concrete vervoersvraag

Tijdens het Spoorcongres 2026 stond de rol van het spoor in militaire mobiliteit al nadrukkelijk op de agenda. Vertegenwoordigers van Defensie, havens en de spoorgoederensector bespraken daar het belang van voldoende capaciteit, geschikte infrastructuur en goede grensoverschrijdende verbindingen.

De nieuwe marktconsultatie maakt concreter wat deze ontwikkeling betekent voor spoorvervoerders. Naast voldoende infrastructuur gaat het om vervoerders, materieel, personeel en internationale operationele capaciteit die daadwerkelijk beschikbaar moeten zijn wanneer Defensie daarom vraagt.

Marktpartijen kunnen volgens de huidige planning tot 10 september 2026 vragen stellen. De antwoorden op de marktconsultatie moeten uiterlijk 24 september 2026 om 12.00 uur worden ingediend.