Op 8 april 2026 kwam de spoorgoederensector bijeen in Poppodium Nobel in Leiden voor het Spoorcongres 2026, met als thema ‘Rail freight, nothing else matters’. Een duidelijke verwijzing naar heavy metal — maar ook een treffende samenvatting van de kern van de middag. Net als in muziek vraagt spoorgoederenvervoer om samenspel, ritme en precisie. En juist dat samenspel staat onder druk in een logistiek systeem dat steeds complexer en minder voorspelbaar wordt. In een tijd waarin ketens onder druk staan en verstoringen eerder regel dan uitzondering zijn, stond één vraag centraal: hoe maken we het systeem als geheel weerbaarder?

Die vraag kreeg direct betekenis in de opening door Luitenant-generaal Jan-Willem Maas (Defensie Ondersteuningscommando) en Cas König (CEO North Sea Port). Vanuit hun rol in logistiek en infrastructuur gingen zij in op het belang van een robuust en betrouwbaar transportsysteem, zowel civiel als militair. Maas benadrukte daarbij de rol van spoor binnen militaire mobiliteit en Host Nation Support, waarbij Nederland als logistieke schakel binnen Europa een belangrijke verantwoordelijkheid heeft.

“We zien het spoor als een tweede leger, vanwege de cruciale rol in het verplaatsen van materieel en het ondersteunen van operaties. Zonder een betrouwbaar spoorsysteem komt onze inzetbaarheid onder druk te staan.” – Aldus Maas

Tegelijkertijd werd duidelijk dat investeringen in infrastructuur niet alleen vanuit defensieperspectief relevant zijn, maar juist ook bijdragen aan de bredere logistieke positie van Nederland.

Het samenspel tussen modaliteiten kwam vervolgens aan bod in het gesprek met Elisabeth Post (Transport Logistiek Nederland – TLN), Maira van Helvoirt (Koninklijke Binnenvaart Nederland – KBN), Annet Koster (Koninklijke Vereneing Nederlandse Reders – KVNR) en Susanne Dirksen (Rail Cargo Information Netherlands). Vanuit weg, binnenvaart, zeevaart en spoor werd duidelijk dat het logistieke systeem alleen goed functioneert als de verschillende modaliteiten elkaar versterken. Daarbij werd niet alleen gekeken naar samenwerking, maar ook naar de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn — van infrastructuur en regelgeving tot internationale afstemming. Zoals Elisabeth Post het verwoordde:

“We hebben alle modaliteiten nodig om Nederland bereikbaar en concurrerend te houden. Maar dat vraagt wel om duidelijke keuzes en structurele investeringen.” – Aldus Post

Vanuit Europees perspectief ging Jürgen Albersmann (Contargo / UIRR) in op de ontwikkelingen in het achterland. Hij benoemde de impact van grootschalige werkzaamheden in Duitsland en de druk die dit legt op de betrouwbaarheid van het netwerk. Tegelijkertijd wees hij op de noodzaak om de kwaliteit en prestaties van het spoor te verbeteren, juist in het licht van toenemende concurrentie van andere modaliteiten. Zoals hij het stelde:

“Batterij-elektrische trucks worden op middellange en nationale afstanden een steeds serieuzer alternatief. Willen we dat spoor de komende 10 tot 15 jaar een winnende modaliteit blijft, dan moeten we ons netwerk en onze kwaliteit fors verbeteren.” -Aldus Albersmann

Daarbij wees Albersmann op de situatie in Duitsland, waar grootschalige werkzaamheden de komende jaren zorgen voor druk op het goederenvervoer. In combinatie met de ontwikkelingen rond de Betuweroute onderstreept hij het belang van goede afstemming tussen landen.

Jurgen van Heemst (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) sprak vanuit de zaal en gaf aan dat Nederland en Duitsland steeds nauwer samenwerken in de afstemming van infrastructuur en planning. Daarbij staat het vinden van balans centraal: investeren in het netwerk, terwijl het goederenvervoer zoveel mogelijk doorgang blijft vinden.

Verladers die kiezen voor het spoor

De praktische consequenties daarvan kwamen scherp naar voren in het verladerspanel met Ronald van Dodewaard (Outokumpu), Marcel Hofman (Wuppermann) en Frank Korver (Vossloh). Zij schetsten een beeld van een supply chain waarin verstoringen de norm zijn geworden — van geopolitieke ontwikkelingen en importheffingen tot structurele capaciteitsproblemen en werkzaamheden aan infrastructuur. Juist het wegtransport staat daarbij onder toenemende druk, onder meer door kostenontwikkelingen, beschikbaarheid van chauffeurs en beperkingen in capaciteit. Dat maakt de rol van spoor nadrukkelijker zichtbaar. Verladers gaven aan dat spoor, ondanks de huidige uitdagingen rond betrouwbaarheid en kosten, in toenemende mate een strategisch alternatief wordt — met name vanwege schaal en CO₂-prestaties.

Zoals in het panel werd benadrukt:

“Vervoer per spoor heeft veel voordelen — volume, CO₂, efficiëntie— maar dan moet het wel stabiel en voorspelbaar zijn. Dáár ligt de sleutel als je wilt dat verladers echt gaan opschalen.”

Het vraagt om bewuste keuzes: vasthouden aan bestaande logistieke structuren, of nu investeren in een robuuster en multimodaal systeem waarin spoor een structurele rol krijgt.

Ambassadeurs voor de spoorsector

Tijdens het congres gingen ook de awardwinnaars — Daan van de Kar, Marieke Koekkoek, Mike van der Kooij en Robbe van Grembergen — met elkaar in gesprek over hun rol en ervaringen in de sector. Vanuit hun verschillende posities in de keten gaven zij een actueel beeld van de praktijk én de ontwikkeling van het spoor op Europees niveau.

Robbe van Grembergen, actief in Brussel namens TLN, gaf daarbij een scherp beeld van de huidige situatie in Europa. Ondanks gezamenlijke ambities functioneert het Europese spoorsysteem volgens hem nog te vaak als “27 afzonderlijke eilanden”, met verschillen in regelgeving, systemen en werkwijzen. “We praten veel over Europa als één systeem, maar in de praktijk werken we nog te vaak nationaal. Dat maakt het spoor onnodig complex,” aldus Van Grembergen. Tegelijkertijd ziet hij dat er stappen worden gezet, onder meer via nieuwe Europese afspraken over capaciteit op de belangrijkste corridors.

Marieke Koekkoek benadrukte dat structurele verbetering van het spoor alleen mogelijk is met een consistente langetermijnvisie vanuit de politiek, waarbij investeringen en beleid gericht zijn op het versterken van het systeem op de lange termijn.

Bloemen vervoeren per trein

Vanuit het perspectief van de verlader gaf Mike van der Kooij (Van Dijk Flora) een concreet voorbeeld van hoe intermodaal vervoer in de praktijk groeit — maar ook waar het schuurt. Wat begon als een pilot, groeide binnen korte tijd uit tot tientallen intermodale ritten richting meerdere landen. Daarmee liet hij zien dat opschaling mogelijk is, mits er binnen de organisatie iemand eigenaarschap pakt en het doorzet. Tegelijkertijd maakte hij duidelijk waar de echte uitdaging ligt: niet in de potentie van spoor, maar in het meekrijgen van de bestaande keten. Veel vervoerders zijn nog volledig ingericht op wegtransport en hebben intermodaal simpelweg niet op de radar. “Ik zie elke intermodale rit als een wedstrijd die je wilt winnen op CO₂. De winst is er — maar je moet wel partijen meekrijgen die nu nog volledig op de weg zitten,” aldus Van der Kooij.

Een ander perspectief kwam van Vita Kovalenko (Rail-Flow), die inging op de rol van spoor in Oekraïne. In een situatie waarin infrastructuur regelmatig wordt geraakt en logistieke routes continu veranderen, blijft spoor een van de weinige stabiele schakels om goederenstromen in beweging te houden. “Zolang de treinen rijden, geeft Oekraïne niet op.” Haar verhaal maakte concreet wat weerbaarheid in de praktijk betekent: snel kunnen schakelen tussen routes, capaciteit anders inzetten en samenwerken over grenzen heen om transport mogelijk te houden. Juist onder deze omstandigheden wordt zichtbaar waar het systeem werkt — en waar het kwetsbaar is.

Het Spoorcongres 2026 liet zien dat de sector voor een duidelijke opgave staat. Capaciteit staat onder druk, infrastructuur vraagt om onderhoud en uitbreiding, en de internationale afstemming blijft complex. Tegelijkertijd groeit het belang van spoor binnen logistieke ketens, onder meer door schaal, betrouwbaarheid en CO₂-prestaties. Dat vraagt om gerichte keuzes: beter plannen, slimmer samenwerken en bewuster omgaan met de beschikbare capaciteit. Niet alleen in beleid, maar juist in de dagelijkse praktijk van verladers, vervoerders en infrabeheerders.